Certyfikacja niemarnowania żywności w przedsiębiorstwach opiera się na obowiązującym w Polsce prawie oraz uznanych standardach bezpieczeństwa i jakości, a jej przebieg obejmuje produkcję, dystrybucję i handel detaliczny z silnym naciskiem na współpracę z organizacjami społecznymi i cyfryzację procesów [2][3][7][1]. To uporządkowany system działań, audytów i weryfikacji, który łączy kontrolę ryzyka w łańcuchu dostaw, szkolenia personelu, zarządzanie danymi o przydatności do spożycia oraz zagospodarowanie niesprzedanej żywności zgodnie z wymogami prawa [7][6][2][3].

Na czym polega certyfikacja niemarnowania żywności w firmach?

Certyfikacja niemarnowania żywności w firmach to ocena zgodności z wymaganiami prawnymi i operacyjnymi, które mają ograniczać straty od pola do stołu, ze szczególnym uwzględnieniem bezpieczeństwa żywności oraz efektywnego zagospodarowania produktów na każdym etapie łańcucha dostaw [7]. Systemy zarządzania oparte na standardach akceptowanych w branży, takich jak IFS Food zatwierdzony przez Global Food Safety Initiative, zapewniają spójny nadzór nad praktykami produkcyjnymi i logistycznymi, które przekładają się na mniejsze marnowanie [1]. Ramy funkcjonowania certyfikacji w Polsce wynikają z przepisów uchwalonych w 2019 roku, które ukierunkowują działania prewencyjne i porządkują definicje oraz obowiązki firm [2][3].

Jakie są podstawy prawne i obowiązki przedsiębiorstw?

Fundamentem jest Ustawa o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności z 19 lipca 2019 roku, która ustanowiła podstawę prawną dla krajowych działań redukcyjnych i tworzy kontekst operacyjny dla audytów i certyfikacji w tym obszarze [2]. Nowelizacja doprecyzowała definicje marnowania żywności oraz pojęcie sprzedawcy żywności, określając między innymi, że obowiązki obejmują każdy sklep o powierzchni przekraczającej 250 m² [3]. Kluczowym zobowiązaniem jest posiadanie umowy z organizacją zajmującą się zagospodarowywaniem niesprzedanej żywności, co formalizuje przekazywanie produktów i ogranicza straty w handlu detalicznym [3].

W systemie prawnym wzmacnia się także rola podmiotów społecznych oraz Banków Żywności jako głównych realizatorów przepisów, co usprawnia przekierowywanie wartościowych produktów do odbiorców potrzebujących i zwiększa skuteczność przeciwdziałania marnowaniu [3][2].

Jak wygląda przebieg procesu certyfikacyjnego krok po kroku?

Proces zaczyna się od kompleksowej identyfikacji i kontroli ryzyka w łańcuchu dostaw, od surowców po dystrybucję, aby zapewnić bezpieczeństwo żywności i wychwycić źródła strat u źródła powstawania [7]. Kolejnym etapem jest cyfryzacja krytycznych procesów produkcyjnych oraz magazynowych, która ogranicza straty półproduktów i wyrobów gotowych oraz umożliwia stałą analizę danych operacyjnych [2].

Następnie wdraża się system zarządzania ryzykiem strat gotowego produktu z miernikami i procedurami korygującymi, co stabilizuje poziom ubytków i umożliwia audytorom weryfikację skuteczności działań [2]. Istotna jest także rozbudowa i optymalizacja kanałów dystrybucji, aby zwiększyć szanse sprzedaży lub przekazania produktów, które osiągają ostatnie dni przydatności [2].

W obszarze operacyjnym certyfikacja obejmuje szkolenia pracowników dotyczące standardów świeżości i higieny, gdyż właściwe postępowanie z żywnością w placówkach i centrach dystrybucyjnych bezpośrednio redukuje straty [6]. Program certyfikacji ocenia spójność polityk i wymagań zarówno dla operacji własnych, jak i dla dostawców marek własnych, co wzmacnia jednolite podejście do celów redukcji marnowania [5].

Jakie standardy i kryteria są weryfikowane podczas audytu?

Audyt weryfikuje zgodność doboru składników z polityką zrównoważonego rozwoju oraz wymaganiami jakościowymi przedsiębiorstwa, co ogranicza ryzyko powstawania odpadów już na etapie planowania i produkcji [5]. Ocenie podlegają testy kuchenne i produkcyjne oraz panele sensoryczne, które potwierdzają stabilność jakościową i przewidywalność trwałości wyrobów [5]. Wymaganiem jest również prawidłowe wyliczanie wartości odżywczych produktów, które pozostaje elementem kontroli etykietowania i spójności danych jakościowych [5].

Ważną częścią kryteriów jest monitorowanie przydatności do spożycia z użyciem technologii takich jak kody QR oraz systemy rejestrujące przepływ partii i temperatury, co umożliwia bieżące decyzje ograniczające straty [2]. Dla spójności i bezpieczeństwa stosuje się uznane programy certyfikacyjne, między innymi IFS Food akceptowany przez GFSI, a niezależni auditorzy realizują przegląd zgodności procesów od produkcji do handlu [1][7].

Jak zagospodarować niesprzedaną żywność zgodnie z wymogami?

Obowiązki firm obejmują ochronę żywności przed zmarnowaniem i jej zagospodarowanie dla osób potrzebujących przy wsparciu organizacji społecznych, co stanowi jeden z filarów zgodności z przepisami [3]. Przedsiębiorstwa mają obowiązek zawierać umowy z wyspecjalizowanymi podmiotami, a wzmacniana przez ustawodawcę rola Banków Żywności oraz usieciowienie organizacji pomocowych poprawiają skuteczność przepływu produktów i dokumentacji przekazania [3][2].

Jakie wskaźniki i cele redukcji marnowania stosują firmy?

Firmy raportują wskaźniki intensywności marnowania oraz cele zagospodarowania, które są następnie weryfikowane w ramach audytów i przeglądów zarządzania. Wśród deklarowanych celów rynkowych znajdują się redukcja intensywności marnowania o 25 procent oraz zagospodarowanie 50 procent niesprzedanej żywności w operacjach własnych, co ilustruje poziom ambicji i skalę działań wymaganych do uzyskania trwałych efektów [5]. Jednolite standardy dla operacji własnych oraz dla dostawców marek własnych ułatwiają spójne monitorowanie realizacji tych celów [5].

Jakie szkolenia i kompetencje są potrzebne?

Priorytetem są szkolenia personelu z zakresu świeżości i higieny, które ograniczają błędy operacyjne prowadzące do strat i poprawiają zgodność z wymaganiami audytowymi [6]. Kompetencje obejmują także obsługę rozwiązań cyfrowych monitorujących przydatność produktów oraz wdrażanie działań korygujących, co wynika z rosnącej roli digitalizacji w prewencji marnowania [2].

Czy certyfikacja łączy się z bezpieczeństwem żywności i systemami GFSI?

Certyfikacja działa w synergii z systemami bezpieczeństwa żywności, ponieważ kontrola ryzyka na każdym etapie łańcucha dostaw minimalizuje zarówno niezgodności jakościowe, jak i marnowanie [7]. Wdrożenie standardów IFS Food akceptowanych przez GFSI potwierdza dojrzałość procesów produkcyjnych i logistycznych, które są istotne dla skutecznego ograniczania strat, a niezależna ocena zapewnia wiarygodność wyników [1][7].

Co daje Certyfikat Zero Waste?

Certyfikat Zero Waste stanowi wyróżnienie dla osób, firm i instytucji, które wcielają zasady ograniczania strat żywności w codzienne działania, co wzmacnia przekaz o odpowiedzialności i zgodności z najlepszymi praktykami [4]. To narzędzie komunikacji z interesariuszami wspierające budowę kultury organizacyjnej sprzyjającej trwałej redukcji marnowania w zgodzie z wymogami prawa oraz systemami zagospodarowania niesprzedanej żywności [4][3].

Kiedy sektorowe inicjatywy wspierają certyfikację?

Inicjatywy branżowe tworzą warunki dla wdrażania nowoczesnych metod redukcji strat, takich jak cyfryzacja procesów czy rozwój kanałów dystrybucji. Przykładem zmian systemowych jest powołanie na początku 2023 roku komitetu do spraw zielonej transformacji polskiego mleczarstwa z inicjatywy trzech organizacji branżowych, co sprzyja upowszechnianiu rozwiązań ograniczających marnowanie na poziomie całego sektora [2].

Podsumowanie

Certyfikacja niemarnowania żywności porządkuje działania firm w ramach jasnych wymogów prawnych i audytowych, łączy bezpieczeństwo żywności z redukcją strat, wzmacnia współpracę z organizacjami społecznymi i wykorzystuje cyfryzację do monitorowania oraz szybkich decyzji operacyjnych [2][3][7]. Spójne standardy dla operacji własnych i łańcucha dostaw, szkolenia personelu oraz ambitne cele redukcji przekładają się na wymierne ograniczanie marnowania i zgodność z najlepszymi praktykami uznanymi międzynarodowo [5][6][1].

KuzniaZdrowychNawykow.org.pl

KuzniaZdrowychNawykow.org.pl to miejsce, gdzie pasja do zdrowego stylu życia spotyka się z praktycznym doświadczeniem i rzetelną wiedzą. Inspirujemy, edukujemy i wspieramy wszystkich, którzy chcą wprowadzać pozytywne zmiany – krok po kroku. Stawiamy na małe, trwałe nawyki, sprawdzone porady i autentyczne historie, bo wierzymy, że każdy zasługuje na zdrowie i energię każdego dnia.

kuzniazdrowychnawykow.org.pl

Artykuł Jak przebiega certyfikacja niemarnowania żywności w firmach? pochodzi z serwisu KuzniaZdrowychNawykow.org.pl.